
Diş hekimliğinde kullanılan pek çok kaplama materyali vardır ve zirkonyum bunlardan biridir. Diş kaplamaları genel olarak metal destekli porselen kuronlar ve tam seramik kuronlar olmak üzere iki ana başlık altında toplanabilir.
Zirkonyum, tam seramik kaplama materyalleri arasında en sık tercih edilenlerdendir. Zirkonyum dişler metal içermez; kaplamanın hem alt yapısı hem de dış yüzeyi diş rengindedir ve metale bağlı alerji riski taşımaz.
Metal destekli kaplamalarda ışık dişin içinden geçemediği için diş eti kenarı zamanla grimsi bir görünüm alabilir; diş eti biraz çekildiğinde de kaplamanın kenarındaki metal ince bir koyu çizgi olarak ortaya çıkar. Zirkonyumda alt yapı da diş renginde olduğu için bu sorun yaşanmaz. Ayrıca kanal tedavisi sonrası koyulaşmış ya da lekelenmiş dişlerde alttaki rengi örterek komşu dişlerle uyumlu bir sonuç verir.
Zirkonyum, diş hekimliğinde kullanılan en dayanıklı seramiklerden biridir. Bu sayede azı dişlerinde ve köprülerde güvenle kullanılabilir. Doku dostudur ve iyi cilalanmış yüzeyinde plak daha az tutunduğu için diş eti sağlığının korunmasına da yardımcı olur.
Yine de her durumda tek doğru seçenek değildir. Sağlam ve rengi bozulmamış ön dişlerde E-max ya da lamina daha doğal bir sonuç verebilir. Hangi materyalin uygun olduğunu dişin konumuna, rengine ve madde kaybına bakarak birlikte belirliyoruz.
Zirkonyum kaplamalar, kuron ihtiyacı olan ve tercihen 18 yaşını doldurmuş herkese yapılabilir. Travma gibi zorunlu durumlarda bu sınır 16 yaşa kadar inebilir. Genç hastalarda diş içindeki sinir boşluğunun (pulpa) daha geniş olması ve diş eti seviyesinin henüz tam oturmamış olması nedeniyle kaplama işlemi mümkün olduğunca ertelenir.
Bazı vakalarda hekim hem metal destekli porseleni hem de zirkonyumu önerebilirken, bazı vakalarda bunlardan birini özellikle tercih edebilir. Önemli olan; vakanın doğru değerlendirilmesi, hastanın beklentisinin doğru anlaşılması ve hasta için en uygun seçeneğin sunulmasıdır.
Zirkonyum kaplama, hastanın gözünden bakınca “dişler kesilir, ölçü alınır, bir hafta sonra takılır” gibi basit bir süreç gibi görünür. Ama sonucun ne kadar doğal duracağı ve kaç yıl dayanacağı, bu aşamaların her birinde ne kadar özen gösterildiğine bağlıdır. Süreç kabaca şöyle ilerler:
Kaplamaya başlamadan önce kaplanacak dişlerin altını görmemiz gerekir. Röntgenle dişlerde çürük, eski ve sızdıran dolgu, kök ucunda iltihap ya da kanal tedavisi ihtiyacı olup olmadığını kontrol ederiz. Bunlardan biri varsa kaplamadan önce tedavi edilir; çünkü kaplandıktan sonra dişin altında başlayan bir sorunu çözmek çok daha zordur. Diş etinde iltihap ya da kanama varsa önce diş eti tedavisi yapılır, çünkü iltihaplı diş etinde doğru ölçü almak mümkün değildir.
Bu aşamada renk seçimini de konuşuruz. Renk, mümkünse gün ışığında, renk skalası ve fotoğraflar yardımıyla belirlenir. Özellikle ön dişlerde hastanın beklentisini netleştirmek önemlidir: Kimi hasta çok beyaz ve parlak dişler ister, kimi doğal dişlerinden ayırt edilemeyecek bir görünüm.
Diş kesimi lokal anestezi altında yapılır ve ağrısızdır. Amaç, zirkonyumun yerleşeceği kadar alanı açmak ama sağlıklı diş dokusunu gereğinden fazla kaldırmamaktır. Kesim miktarı genellikle her yüzeyden 1–1,5 mm civarındadır; tek parça zirkonyumlarda bu miktar biraz daha az olabilir.
Bu aşamanın en kritik noktası, kaplamanın bitiş çizgisinin diş eti seviyesinde doğru konumlandırılmasıdır. Kenar diş etinin çok altına inerse diş eti sürekli iltihaplı kalabilir; çok üstte kalırsa özellikle ön dişlerde kaplamanın sınırı görünür. Daha önce kaplanmış dişlerde önce eski kaplama dikkatle çıkarılır, altındaki dişin durumu değerlendirilir ve kesim yeniden düzenlenir.
Ölçü, dijital ağız içi tarayıcıyla ya da geleneksel silikon ölçü maddeleriyle alınabilir. Hangisi kullanılırsa kullanılsın, ölçünün en önemli kısmı kesim sınırının net olarak kaydedilmesidir. Bunun için ölçüden hemen önce diş eti, ince bir iplik yardımıyla dişten hafifçe uzaklaştırılır. Kenarın ölçüde net görünmemesi, laboratuvarın tahminle çalışması anlamına gelir ve bu da kenar uyumunu doğrudan bozar.
Ölçüyle birlikte alt ve üst dişlerin birbirine nasıl kapandığı da kaydedilir. Böylece laboratuvar, yeni dişleri ağızdaki kapanışa uygun şekilde tasarlayabilir.
Kesilen dişler, kalıcı kaplamalar hazırlanana kadar geçici dişlerle korunur. Geçici dişler yalnızca görüntü için değildir: Kesilmiş diş yüzeyini sıcak, soğuk ve bakterilerden korur, diş etinin şeklini muhafaza eder ve komşu dişlerin kaymasını önler. Ön dişlerde ayrıca hastanın yeni dişlerin şeklini ve boyunu birkaç gün boyunca denemesine imkân verir. Bu süre içinde konuşma veya görünümle ilgili bir isteği varsa, kalıcı dişler buna göre düzenlenebilir.
Ölçüler laboratuvarda bilgisayar ortamına aktarılır ve dişler dijital olarak tasarlanır. Tasarım, CAD/CAM freze makinesinde zirkonyum bloktan kazınarak üretilir. Bu aşamada zirkonyum henüz tebeşir kıvamındadır ve gerçek boyutundan yaklaşık yüzde 20–25 daha büyük kazınır. Ardından özel fırınlarda yaklaşık 1500 °C civarında saatlerce pişirilir (sinterleme). Bu işlem sırasında parça hem son sertliğine ulaşır hem de büzülerek tam ölçüsüne iner.
Sinterlemeden sonra zirkonyum, dişin konumuna göre farklı şekilde tamamlanır. Arka dişlerde genellikle boyanıp cilalanarak tek parça halinde bırakılır. Ön dişlerde ise doğal dişteki şeffaflık ve renk geçişlerini yakalamak için üzerine porselen katmanlanır ya da teknisyen tarafından elle renklendirilir.
Kaplamalar takılmadan önce ağızda prova edilir. Bu aşamada kenarların dişe tam oturup oturmadığına, komşu dişlerle temas noktalarının doğru olup olmadığına, ısırırken herhangi bir yüksekliğin olup olmadığına ve rengin uyumuna bakarız. Gerekirse kenar uyumu röntgenle de kontrol edilir. Renk veya şekilde düzeltilmesi gereken bir şey varsa kaplama laboratuvara geri gönderilir. Bu bir aksilik değil, iyi bir sonucun parçasıdır.
Prova onaylandıktan sonra dişler özel simanlarla kalıcı olarak yapıştırılır. Yapıştırmadan sonra diş eti altında kalan siman artıklarının tamamen temizlenmesi çok önemlidir; gözden kaçan küçük bir siman parçası bile diş etinde uzun süreli iltihaba yol açabilir.
Yapıştırmanın ardından kapanış son kez kontrol edilir. Genellikle bir hafta sonra yapılan kontrol randevusunda diş etinin durumuna ve hastanın yeni dişlere alışıp alışmadığına bakarız. Tüm süreç, araya başka bir tedavi girmediği sürece çoğu vakada 7–10 gün içinde tamamlanır.
İnternette zirkonyum fiyatlarına baktığınızda aynı şehirde birbirinin iki katı olan rakamlar görebilirsiniz. Bu farkın büyük kısmı, dışarıdan bakınca birbirine benzeyen ama aslında aynı olmayan ürünlerden kaynaklanıyor.
İlk fark zirkonyumun kendisinde. Piyasada farklı üreticilere ait, ışık geçirgenliği ve dayanıklılığı birbirinden epey ayrışan zirkonyum blokları var. Arka dişlerde kullanılan tek parça (monolitik) zirkonyum ile ön dişlerde doğal görünüm için üzerine porselen katmanlanan zirkonyum arasında da hem işçilik hem de fiyat açısından ciddi fark bulunuyor. Ön dişlerde dişin kenarındaki şeffaflığı, yüzeyindeki küçük renk geçişlerini taklit etmek için teknisyenin dişi tek tek elle renklendirmesi gerekiyor; bu da süreyi ve maliyeti artırıyor.
İkinci fark, gözle görünmeyen kısımda: kaplamanın dişe oturduğu kenarın uyumunda. Kenar ile diş arasında kalan, çıplak gözle fark edilmeyecek kadar küçük bir boşluk bile yıllar içinde plak birikmesine, kaplamanın altında çürüğe ve diş eti iltihabına yol açabiliyor. Ucuz zirkonyumda tasarruf genellikle tam da bu noktada, yani laboratuvar işçiliğinde ve ağız içindeki ayarlamalarda yapılıyor. Hasta bunu ilk gün fark etmiyor, sorun birkaç yıl sonra ortaya çıkıyor.
Son olarak, toplam ücret yalnızca kaplamalardan oluşmuyor. Kaplanacak dişlerin altında çürük, sızdıran eski dolgular ya da kanal tedavisi gerektiren bir diş varsa, bunlar kaplamadan önce tedavi edilmek zorunda. Bu nedenle Çukurambar’daki kliniğimizde zirkonyum için fiyat verirken diş sayısıyla değil, muayene ve röntgen sonrasında çıkan tedavi planının bütünüyle konuşuyoruz. Farklı kliniklerden fiyat alıyorsanız da tekliflerin aynı kapsamı içerip içermediğini sormanızı öneririz.
Tek bir dişe zirkonyum yapılacağı zaman hastalarımız genellikle işin kolay ve hızlı olacağını düşünüyor. Arka dişlerde çoğu zaman öyle. Ama ön dişlerde durum tam tersi: Diş hekimliğinde estetik açıdan en zor vakalardan biri, tek bir ön dişin kaplanmasıdır.
Bunun sebebi, kaplamanın yanındaki doğal dişlerle birebir uyum sağlamak zorunda olması. Birkaç dişi birlikte kapladığınızda rengi ve şekli siz belirlersiniz. Tek dişte ise komşu dişin rengi, şeffaflığı, yüzeyindeki çizgiler ve hatta küçük lekeleri bile referans alınır. Doğal diş tek renkten oluşmaz; boynu daha koyu, ucu daha şeffaftır ve ışık aldığında farklı tonlar gösterir. Bunu yakalamak için genellikle üzerine porselen katmanlanan zirkonyum kullanılır, teknisyen dişi elle renklendirir ve bazen birden fazla prova gerekir. Bu yüzden tek bir ön dişin ücreti, arka bölgedeki tek bir dişe göre daha yüksek olabilir.
Arka dişlerde ise öncelik estetikten çok dayanıklılıktır. Burada çoğunlukla tek parça (monolitik) zirkonyum tercih edilir. Hem çiğneme kuvvetine daha iyi dayanır hem de üretimi daha az işçilik gerektirir.
Tek diş fiyatını etkileyen bir diğer konu, kaplanacak dişin durumudur. Kanal tedavisi görmüş ve büyük ölçüde madde kaybetmiş bir dişte, kaplamadan önce dişin içine bir destek (post ve kor) yerleştirmek gerekebilir. Eksik bir dişin yerine implant üstü tek zirkonyum yapılacaksa da durum farklıdır; burada implant ile kaplama arasına yerleştirilen bağlantı parçası (abutment) da maliyete eklenir.
Kısacası “tek diş zirkonyum ne kadar” sorusunun cevabı, o dişin ağzın neresinde olduğuna ve altında ne olduğuna göre değişiyor. Muayenede dişinize hangi zirkonyumun uygun olduğunu ve nedenini açıklayarak fiyat bilgisini net olarak paylaşıyoruz.
Zirkonyum, dokularla uyumlu bir kaplama materyalidir. Doğru teşhis konulup tedavi deneyimli bir ekip tarafından uygulandığında zirkonyum kaplamanın dişe bir zararı olmaz.
Burada bilinmesi gereken nokta, kaplama için dişte yapılan kesimin geri dönüşü olmayan bir işlem olmasıdır. Bu nedenle kesim miktarı mümkün olduğunca az tutulmalı ve kaplama gerçekten gerekli olduğunda yapılmalıdır. Ayrıca zirkonyumun yüzeyi iyi cilalanmadığında karşı çenedeki doğal dişlerde aşınmaya neden olabilir; bu yüzden üretim ve ağız içi ayarlamaların özenle yapılması önemlidir.
İster metal destekli ister tam seramik olsun, her diş kaplamasının bir ömrü vardır. Zirkonyum kuronlarla ilgili uzun dönem çalışmalar, doğru endikasyonla yapılan kaplamaların büyük çoğunluğunun 10 yıl ve üzerinde sorunsuz kullanıldığını gösteriyor. Pratikte bu süreyi materyalden çok üç şey belirliyor: kaplamanın kenar uyumu, hastanın ağız bakımı ve diş sıkma ya da gıcırdatma gibi alışkanlıklar. Kaplamalarda sorun çoğunlukla zirkonyumun kendisinde değil, altındaki dişte başlayan çürük ya da diş eti iltihabı nedeniyle ortaya çıkıyor. Bu yüzden altı ayda bir yapılan kontroller, kaplamanın ömrü açısından en az fırçalama kadar önemli.
Zirkonyum materyalinin kendisi diş eti çekilmesine neden olmaz. Diş eti çekilmesi genellikle genetik yatkınlık, yetersiz ağız hijyeni, diş eti hastalıkları, sigara kullanımı ve yaşlanma gibi faktörlere bağlı olarak gelişir.
Bununla birlikte kaplamanın diş eti altına çok derin yerleştirilmesi ya da kenar uyumunun iyi olmaması, diş etinde iltihaba ve zamanla çekilmeye yol açabilir. Bu nedenle kaplama kenarlarının diş eti sınırına uygun şekilde planlanması büyük önem taşır.
Doğal dişlerimize nasıl bakım yapıyorsak zirkonyum dişlerimize de aynı özeni göstermeliyiz. Bazı hastalar dişleri kaplandıktan sonra artık eskisinden daha sağlam olduklarını ve fazla bakıma ihtiyaç duymadıklarını düşünebiliyor. Bu oldukça yanlış bir düşüncedir.
Zirkonyum kaplanan dişler de diğer tüm kaplamalı dişler gibi iyi bir bakım ister. Fırçalama yeterli ve etkili yapılmazsa kaplamanın diş etiyle birleştiği bölgelerde plak birikir. Bu durum uzun vadede kaplamanın altındaki dişte çürüğe ve diş eti iltihabına yol açabilir.
Zirkonyum dişleri olan hastalar dişlerini her gün en az iki kez fırçalamalı; hekimlerinin önerdiği diş ipi ve ara yüz fırçası gibi ek hijyen ürünlerini de kullanmalıdır.
Tedavi genellikle üç seansta tamamlanır: diş kesimi ve ölçü, prova ve kalıcı yapıştırma. Laboratuvar süreci dahil toplam süre çoğu vakada 7 ile 10 gün arasındadır. Kaplanacak diş sayısı arttıkça ya da öncesinde kanal tedavisi veya diş eti tedavisi gerekiyorsa bu süre uzayabilir.
Kesim miktarı, kullanılacak zirkonyumun türüne ve dişin mevcut durumuna göre değişir. Genel olarak dişin her yüzeyinden yaklaşık 1–1,5 mm civarında doku kaldırılır. Üzerine porselen uygulanmayan tek parça (monolitik) zirkonyumlarda daha ince bir kalınlık yeterli olabildiği için kesim miktarı biraz daha azdır.
Hayır. Zirkonyumun cilalı yüzeyi çay, kahve veya sigara gibi renklendiricilerden doğal diş ya da kompozit dolgu kadar etkilenmez ve rengini korur. Ancak çevredeki doğal dişler zamanla renk değiştirebilir. Bu nedenle dişlerinizi beyazlatmayı düşünüyorsanız, bunu kaplamadan önce yaptırmanız gerekir; çünkü beyazlatma işlemi zirkonyumun rengini değiştirmez.
İkisi de metal içermeyen seramik kaplamalardır ama kullanım alanları farklıdır. E-max daha yüksek ışık geçirgenliğine sahip olduğu için özellikle ön dişlerde çok doğal bir görünüm sağlar; zirkonyum ise daha dayanıklı olduğu için çiğneme kuvvetinin yoğun olduğu arka dişlerde ve köprülerde öne çıkar. Hangisinin uygun olduğu dişin konumuna ve vakaya göre belirlenir. Ayrıntılı karşılaştırmayı E-max diş ve zirkonyum arasındaki farklar yazımızda bulabilirsiniz.
Zirkonyum kaplama dişi tüm yüzeylerinden saran bir kuron iken, lamina yalnızca dişin ön yüzüne yapıştırılan ince bir porselen yapraktır. Lamina için çok daha az kesim gerekir, ancak dişin büyük ölçüde sağlam olması şarttır. Çok fazla madde kaybı olan, büyük dolgulu ya da kanal tedavili dişlerde ise genellikle kuron tercih edilir. Lamina hakkında daha fazla bilgi için lamina diş yazımıza göz atabilirsiniz.
Evet, hatta kanal tedavili dişler kaplamanın en sık önerildiği dişlerdir. Kanal tedavisi görmüş dişler zamanla daha kırılgan hale geldiği için, özellikle azı dişlerinde üzerlerinin kuronla korunması dişin ömrünü uzatır. Madde kaybı fazla olan dişlerde kaplamadan önce dişin içine bir destek (post ve kor) yerleştirilmesi gerekebilir.
Tek parça zirkonyumun kırılması oldukça nadirdir. Üzerine porselen uygulanan zirkonyumlarda ise porselen tabakasında küçük kopmalar (çatlama) görülebilir. Gece diş sıkan veya gıcırdatan hastalarda bu risk arttığı için genellikle gece plağı kullanılması önerilir.
Kesim yapılan canlı dişlerde, kaplama takıldıktan sonraki ilk günlerde sıcak ve soğuğa karşı hafif bir hassasiyet olabilir ve bu genellikle kendiliğinden geçer. Hassasiyet haftalarca sürüyor, giderek artıyor ya da kendiliğinden başlayan zonklayıcı bir ağrıya dönüşüyorsa hekiminize başvurmalısınız; bu durumda dişin sinirinin etkilenip etkilenmediği değerlendirilir ve gerekirse kanal tedavisi planlanır.
Hayır. Zirkonyum metal olmayan bir materyal olduğu için MR çekiminde görüntüde bozulmaya yol açmaz ve çekime engel oluşturmaz. Metal destekli kaplamalarda ise baş ve boyun bölgesi görüntülemelerinde parazitlenme görülebilir.
Hayır. Kaplama için kesilen diş dokusu geri gelmediği için bu dişlerin bundan sonra da bir kaplamayla korunması gerekir. Zirkonyum dişler gerektiğinde çıkarılıp yenisiyle değiştirilebilir, ancak altındaki dişler kaplamasız bırakılamaz. Bu yüzden kaplama kararı, alternatifler de konuşularak dikkatle verilmelidir.
Evet. Zirkonyum, implant üstü kuron ve köprülerde de sıkça kullanılır. Hem dayanıklılığı hem de diş eti bölgesinde metal yansıması oluşturmaması nedeniyle, özellikle ön bölgedeki implantlarda estetik açıdan tercih edilen bir seçenektir. Burada söz konusu olan, titanyum implantın üzerine yapılan zirkonyum kaplamadır. Kökün kendisinin de zirkonyumdan yapıldığı seçenek ise farklı bir tedavidir; ayrıntılarını zirkonyum implant sayfamızda bulabilirsiniz.
Ankara diş kliniği arayışında olan hastalarımız için, modern teknoloji ve bilimsel yaklaşımları bir araya getiren kliniğimiz; implant tedavilerinden estetik diş hekimliğine, zirkonyum uygulamalarından gülüş tasarımına kadar geniş bir yelpazede hizmet sunmaktadır. Ankara’da en iyi diş kliniği ve klinikleri ifadesiyle araştırma yapan hastaların beklentilerine yanıt verecek şekilde, her hastanın ihtiyacına özel planlanan tedavi süreçleri ile güvenli, konforlu ve sürdürülebilir ağız ve diş sağlığı çözümleri hedeflenmektedir. Ankara diş kliniği olarak temel yaklaşımımız; etik değerlerden ödün vermeden, kanıta dayalı tedavi yöntemlerini güncel teknolojilerle birleştirerek, hasta memnuniyetini ve uzun dönem ağız sağlığını ön planda tutmaktır.
Tüm Uzmanlıklar
- Adım adım ilerledik ve yeni dişler takıldı.
- Beklediğimin de üzerinde olması beni son derece memnun ve mutlu etti.
- Korkularınızdan Kurtaran Diş Hekimi
Tüm GörüşlerÖncelikle Rahşan hanıma teşekkür ediyorum. Samimi ve içten yaklaşımından dolayı ilk etapta diş korkum vardı. Süreci anlattı ve dediği g{...}
23.11.2023Dentilera Klinikde değerli hocalarım; Bülent hoca, Rahşan hoca ve de ass. Gülay hanım öncelikle gösterdiğiniz ilgi, emekleriniz ve çab{...}
09.05.2023Korkularınızdan Kurtaran Diş Hekimi Merhabalar, sonuna kadar okumanızı rica ediyorum. 55 yaşıma gelene kadar paramparça olan dişlerime{...}
26.01.2023